سلام و درود خدمت همه شما عزیزان ، با #بررسی راکتوری که در چرنوبیل منفجر شد و باعث بزرگ‌ترین فاجعه هسته ای تاریخ شد در خدمت شما هستم

کالبدشکافی فنی راکتور RBMK: از شاهکار مهندسی تا فاجعهٔ چرنوبیل

وقتی دربارهٔ فاجعهٔ چرنوبیل صحبت می‌شود، تمرکز معمولاً روی خطاهای انسانی اپراتورها یا فضای سیاسی آن دوران است. اما ریشهٔ اصلی ماجرا در چند خط کد یا یک اشتباه ساده نبود؛ راز فاجعه در متالورژی، فیزیک هسته‌ای و هندسهٔ طراحی راکتوری به نام RBMK نهفته بود.

معمای خلق RBMK؛ چرا شوروی دست به یک قمار بزرگ زد؟

در دهه ۱۹۶۰ میلادی، اتحاد جماهیر شوروی نیاز مبرمی به انرژی الکتریکی داشت. آن‌ها به دنبال طراحی راکتوری بودند که سه ویژگی کلیدی داشته باشد: بزرگ باشد، ارزان تمام شود و سریع ساخته شود. نتیجهٔ این نیاز، طراحی RBMK بود.
طراحان برای دستیابی به این اهداف، دست به چند ابتکار فنی جالب اما پرخطر زدند:

• ابعاد غول‌آسا بدون مخزن محافظ: این راکتورها به قدری بزرگ بودند که نیازی به ساخت یک «مخزن تحت فشار» فولادی و یکپارچه نداشتند. ساخت چنین مخازن غول‌آسایی در آن زمان از نظر صنعتی بسیار سخت و هزینه‌ بر بود.

• سوخت‌گیری در حال حرکت: راکتورهای غربی برای تعویض سوخت باید کاملاً خاموش می‌شدند. اما RBMK به گونه‌ای طراحی شده بود که جرثقیل‌های مخصوص می‌توانستند در حالت کارکرد صددرصدی نیروگاه، کپسول‌های سوخت مصرف‌شده را خارج و سوخت جدید را جایگزین کنند. این ویژگی برای تولید پلوتونیوم تسلیحاتی یک مزیت بی‌نظیر بود.

• اشتیاق به سوخت ارزان: به دلیل ساختار هسته‌ای خاص، این راکتور می‌توانست با اورانیوم طبیعی یا کم‌غنی‌شده (حدود ۲ درصد) به راحتی کار کند که هزینه تولید را به شدت کاهش می‌داد.

《 ادامه در ریپلای 》